اکثر جوایز ادبی کشور برگزیدگان خود را در نیمه ی دوم سال می شناسند ، امسال هم به سنت سال های گذشته اکثر جوایز ادبی و جشنواره های کشور برگزیدگان خود را معرفی کرده اند و معدود جوایز باقیمانده در ماه های آینده برگزار کنندگان خود را خواهند شناخت .

" جایزه ی ادبی ایران  " امسال فراخوان نخستین دوره اش را با رویکردی متفاوت در بین اهالی ادبیات ایران اعلام کرد ، به طوری که با این رویکرد جدید و متفاوت ، تقویم برگزاری و همچنین روش برگزاری این جشنواره به کلی با سیستم های متداول جوایز امروزی تفاوت کرده است .  بدون شک استقبال بی نظیر اهالی ادبیات ایران از فراخوان " نخستین جایزه ی ادبی ایران "  مایه ی افتخار برگزارکنندگان این حرکت مستقل ادبی در کشور بوده و تمام تلاش ما بر این است که شایسته ی این اعتماد نیز باشیم  و رفتاری در خور و شایسته با آثار رسیده به دبیرخانه ی جایزه ی ادبی ایران داشته باشیم .

در آستانه ی معرفی کاندیداهای نخستین جایزه ی ادبی ایران گزارشی از عملکرد این جایزه در چند ماه اخیر و همچنین توضیحات کاملی در خصوص نحوه ی داوری جایزه و همچنین سیستم برگزاری جایزه و تقویم اجرایی نخستین جایزه ی ادبی ایران می آورم .

تعداد آثار رسیده به دبیرخانه :

پس از فراخوان گسترده ای که با همکاری صمیمانه ی اهالی ادبیات و اینترنت کشور در جمع علاقه مندان ادبی کشور اعلام شد ، تعداد 5290 اثر به دبیرخانه رسید  که از این میزان 2311 عدد داستان و 2979 قطعه شعر برای ما ارسال شده بود . بدون شک این تعداد که به لحاظ کمی رکورد بیشترین مقدار اثر رسیده در بین جوایز ادبی کشور را دارا می باشد دلایل زیادی دارد که می توان به مواردی  از جمله میزان تمایل اهالی محترم ادبیات کشور به حضور در یک جایزه ی ادبی مستقل داشته باشند و همچنین نوع مخاطب شناسی برگزارکنندگان این جایزه به طور حرفه ای در بین شاعران و داستان نویسان کشور اشاره کرد به طوری که همزمان با اعلام فراخوان این جایزه ی ادبی بیش از 4000 نفر از داستان نویسان و شاعران کشور که عمدتا جوان و فعال در این حوزه هستند در جمع دوستان ما در این جایزه ی ادبی قرار گرفتند و این اتفاق مهم مایه ی افتخار و مباهات برگزارکنندگان نخستین جایزه ی ادبی ایران است . 

سیستم داوری آثار رسیده :

مهمترین تفاوتی که در جایزه ی ادبی ایران مشهود است ، سیستم داوری آن است . این سیستم داوری با هدف کمرنگ کردن اثر سلیقه ی داور در انتخاب آثار برگزیده طراحی شده است  ، که البته هزینه ها ی زیادی را به ما تحمیل کرد . این هزینه ها با همه ی زیاد بودنشان در قبال نتیجه ای که ما از آن گرفتیم ناچیز بود . نکته ای که شاید برای شما جالب باشد این است که ما دقیقا تعداد 124844 صفحه ی آچهار برای تیم های داوری آماده کرده ایم که اگر خوانش هر صفحه به طور میانگین 5 دقیقه طول بکشد حوالی 174 روز کامل برای خوانش آثار وقت لازم است  که اگر این تعداد را به هشت داور هر مرحله که تقسیم کنیم به این نتیجه می رسیم که حدود 90 روز برای هر داور فرصت لازم بود که به طور طبیعی و مفید آثار را بخواند و شناسنامه های علمی هر اثر را کامل کند .

برای داوری آثار رسیده به دبیرخانه ی " نخستین جایزه ی ادبی ایران "  سه تیم مشخص و متفاوت آثار را بررسی می کردند .

داوری مرحله ی اول :

اعضای این مرحله که چهار نفر ( دو داستان نویس و دو شاعر ) بودند آثار را در دو بخش شعر و داستان مطالعه نموده و بر اساس فرم هایی که توسط هیئت علمی نخستین جایزه ی ادبی ایران تهیه شده بود و بر اساس ملاک های مرحله ی اول داوری که عمدتا برمبنای ملاک های کتاب خوان های حرفه ای ( یا همان بوکرها ) تهیه شده است به آثار امتیاز دادند . اعضای این بخش که توسط تیم داوری مرحله ی دوم انتخاب شده اند از داستان نویسان و شاعران مشرف و مسلط بوده و برای کمک به هیئت داوران مرحله ی دوم نسبت به تفکیک آثاری که شاخصه و ساختار داستان و شعر ندارند یا خارج از حدود فراخوان ارسال شده اند ( مثلا رمان یا داستان بلند ) اقدام می کنند . نکته ی بسیار مهم این که اعضای گروه اول حق حذف هیچگونه اثری را ندارند و فقط بر اساس ملاک های مشخص شده آثار را تفکیک می کنند و به هیئت داوران مرحله ی دوم می رسانند .

متاسفانه آسیبی که همواره جوایز ادبی کشور را همراهی می کرده است حذف آثار در مرحله ی اول بوده است . برگزارکنندگان به دلیل کاهش حجم آثار از افرادی استفاده می کنند که تجربه و شناخت کمتری نسبت به داوران اصلی دارند و متاسفانه در بعضی مواقع ( به دلیل نداشتن ملاک داوری و گزینش علمی و یکنواخت همسو با اهداف جایزه ) آثار را در همان مرحله ی اولیه حذف می نمایند . آثاری که حتی شایستگی انتخاب به عنوان نامزدهای کسب جایزه را نیز دارند .

داوری مرحله ی دوم :

ملاک اصلی برای تهیه شناسنامه و امتیاز نهایی اثر تیم دوم داوری است . تیم دوم داوری که یک تیم 3 نفره ی کامل ( به لحاظ نوع نگاه به آثار ، شناخت علمی و موضوعی و همچنین اعمال نکردن سلیقه و گرایش های فکری در انتخاب آثار ) است ، کلیه آثار رسیده از مرحله ی اول را که تفکیک شده اند مطالعه نموده و فرم داوری و شناسنامه ی علمی همه ی آثار رسیده به دبیرخانه را بر اساس ملاک های علمی تعین شده توسط هیئت علمی جایزه را تهیه و تکمیل می نمایند .  مهمترین و حساس ترین بخش داوری این مرحله است . انتخاب تیمی مناسب و ترکیبی متعادل که به سمت هیچ سلیقه ی خاصی گرایش نداشته باشد ، ضمن اینکه فرصت کافی برای خوانش همه ی آثار رسیده به طور دقیق بگذارد کار بسیار سختی است که البته با همه ی سختی هایش شدنی است .

متاسفانه در جوایز ادبی یا جشنواره هایی که با استقبال خوب در کشور مواجه می شوند این آسییب وجود دارد که به دلیل حجم بالای آثار رسیده و مشغله ی فراوان داوران که عمدتا از شهرت فراوانی نیز برخوردار هستند امکان خوانش کامل آثار برای آنها وجود ندارد و حق مطلب در مورد همه ی آثار ادا نمی شود  و این معضلی است برای جوایز ادبی کشور .

 در اینجا لازم است از تلاش صادقانه و متعصبانه ی تیم های داوری " نخستین جایزه ی ادبی ایران "  در دو حوزه ی شعر و داستان ، که با همه ی سختی ها و گرفتاری هایی که داشتند سه ماه وقت خود را به طور کامل به خوانش آثار رسیده و تهیه ی دقیق شناسنامه های علمی آثار اختصاص دادند تشکر ویژه ای داشته باشم . تلاشی که یقینا کسانی که با کار داوری یا حتی خوانش آثار آشنایی داشته باشند نسبت به سختی و حساسیت بررسی بیش از 5200 اثر اشراف کامل دارند .

نهایتا در این بخش برای همه ی 5290 اثر رسیده شناسنامه ی علمی تهیه شده و امتیازی بین 0 تا 100 به هر اثر تعلق می گیرد . از این پس ملاک هر اثر امتیازی است که به آن تعلق می گیرد .

نحوه ی برخورد با آثار بر اساس امتیاز اثر :

امتیاز بین 0 تا 60 :

 آثاری که در این دسته قرار می گیرند آثاری هستند که عمدتا متعلق به داستان نویسان و شاعرانی است که دارای استعداد و هنر خلق اثر را دارند و از آنجا که خلق هر اثر ادبی به دو پارامتر علم و هنر نیاز دارد و همچنین با توجه به ضعف سیستم آموزش کشور مخصوصا در مناطقی که برخوردار از امکانات آموزشی در دو حیطه ی داستان نویسی و شعر نیستند  ، کلاسهای مکاتبه ای تحت نظارت اساتید بزرگ و مسلط شعر و داستان کشور را برگزار خواهیم نمود و از این دسته دوستان جهت شرکت در این کلاسها دعوت به عمل می آوریم . ضمن اینکه که در انتهای دوره  از سوی اساتید و برگزارکنندگان به کسانی که این دوره ها را با موفقیت برگزار نمایند ، گواهی پایان دوره نیز اهدا می شود .همچنین در صدد هستیم که این کلاسها را در سطوح مختلف و برای همه ی علاقه مندان برگزار کنیم که همزمان با اعلام اسامی برگزارکنندگان نهایی ، جزئیات برگزاری و اساتید این کلاسها را به علاقه مندان معرفی خواهیم کرد .

امتیاز بین 60 تا 80 :

آثاری که در این دسته قرار می گیرند آثاری هستند که شاخصه های اساسی شعر و داستان را دارند و اغلب به لحاظ فرم ، ساختار و محتوا از آثار فاخر رسیده به دبیرخانه ی جشنواره می باشند که قابلیت چاپ و انتشار را دارند .

با توجه به اینکه عمده ی داستان نویسان و شاعران ایرانی به دلایلی که در سیستم نشر و بحران های مربوط به مسائل اقتصادی نشر وجود دارد امکان انتشار آثار خود را به عنوان یک مجموعه ی داستان ندارند و یا تعداد آثار قابل چاپ آنها به تعداد یک مجموعه ی داستان نمی رسد ، برگزارکنندگان نخستین جایزه ی ادبی ایران با همکاری صاحبان آثار و با هدف معرفی آثارقابل چاپ و تامل رسیده به دبیرخانه ، مجموعه ی کتابی از این آثار را منتشر نموده و در مراسمی که با حضور بزرگان ادبیات کشور و  همچنین خودصاحبان آثار برگزار خواهد شد ، از این مجموعه ی کتاب رونمایی می شود .

این حرکت با هدف معرفی آثاری است که عمدتا به دلایل زیادی فرصت انتشار پیدا نمی کنند . ضمن اینکه این مجموعه می تواند به عنوان مرجع سالیانه شعر و داستان نویسان نیز تبدیل شود . علاوه بر این با سطح مخاطب تخصصی بالایی که سایت و مجموعه ی جایزه ی ادبی ایران دارد ، کتاب در مقیاس زیادی در کشور و خارج از کشور ارائه می شود و صاحب اثر می تواند بازتاب اثر خویش را در جامعه ی ادبی کشور و خارج از کشور ببیند .

امتیاز 80 به بالا :

برای داوری و معرفی برگزیدگان نهایی به داوران مرحله ی سوم ارسال می شود :

داوری مرحله ی سوم :

آن دسته از آثاری که امتیازی بیش از 80 کسب کرده اند برای معرفی کاندیداهای دریافت جایزه ی ادبی ایران به مجموعه ی کاملی از اساتید دانشگاه ، منتقدان ادبی ، داستان نویسان و شاعران ایرانی ارسال می شود . این مجموعه که در انتخاب آنها ملاک های زیادی در نظر گرفته شده است آثار را به صورت جداگانه بررسی نموده و بر اساس فرم های داوری مشخص امتیازی به هر اثر اختصاص می دهند . ضمن اینکه هر داور می تواند یک اثر را به عنوان انتخاب ویژه معرفی نماید . ( این روش با الهام گرفتن از سیستم داوری جایزه ی اسکار و به منظور کاهش اثر سلیقه و افزایش ملاک های علمی و دموکراتیک طراحی شده است )

نهایتا پس از بررسی نظرات مجموعه ی داوران مرحله ی سوم ، آثاری که میانگین بیشترین امتیاز را کسب کرده باشند به عنوان آثار برگزیده و از اثری که بیشترین کارتس انتخاب ویژه را دریافت کرده باشد به عنوان انتخاب ویژه ی جایزه ی ادبی ایران تقدیر می شود .

15 داستان برگزیده و 20 شعر منتخب مرحله ی سوم در " کتاب نخستین جایزه ی ادبی ایران " منتشر می شود و طی مراسمی با حضور علاقه مندان رونمایی خواهد شد .

تقویم اجرایی " جایزه ی ادبی ایران "

15 تیر لغایت 30 شهریور              اعلام فراخوان جایزه ی ادبی ایران

15 دی ماه                                اعلام کاندیداهای دریافت جایزه ی ادبی ایران

اردیبهشت ماه                           معرفی برگزیدگان و مراسم رونمایی از کتاب های جایزه ی ادبی ایران

برگزارکنندگان این جایزه امیدوارند که با راهنمایی ها و نظرات سازنده ی شما که از طریق پست الکترونیکی  jayezeyeadabi@gmail.com   برای ما ارسال می نمایید  جایزه ای ادبی در خور و شایسته ی ادبیات سرزمین اهورایی مان ایران برگزار نمایند

بامهر

محسن سراجی

دبیر نخستین جایزه ی ادبی ایران