نزدیک به چهار سال است که مدیریت شهری مشهد با رویکردی متفاوت از آنچه که در گذشته اتفاق افتاده است، از هنرِ هنرمندان شهر به عنوان فرصتی برای انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی و همچنین افزایش حس شادی و نشاط به شهر و شهروندان بهره می‌برد. ساخت یادمان‌های دائم شهری، خلق نقاشی‌های دیواری در شهر و فضاسازی و آذین‌بندی شهر در مناسبت‌های دینی و ملی با المان‌های موقت شهری، در چند سال گذشته، از جمله موضوعات مورد بحث صاحبنظران و کارشناسان هنری و شهری بوده است که به چرایی و چگونگی اجرای این پروژه‌های شهری می‌پردازد. البته موضوعات مورد بحث در این خصوص بیشتر از منظر زیباشناختی آثار، جامعه شناسی و شهری مطرح بوده است.
از آنجایی که اجرای این پروژه شهری که بیشتر رویکرد فرهنگی و اجتماعی دارد با استفاده از دانش مدیریت پروژه صورت گرفته است، این یادداشت به صورت کوتاه و مختصر به بررسی فرآیندهای اجرایی پروژه‌های هنری شهر مشهد بر اساس مبانی مدیریت پروژه می‌پردازد.

اگرچه دانش مدیریت پروژه در کشور ما عمر چندانی ندارد و اصولا اساس پیدایش این دانش بیشتر برپايه مدیریت اثربخش پروژه‌های صنعتی و عمرانی بوده است، اما شهرداری مشهد به عنوان یک نهاد مدنی، در استفاده از این دانش در حوزه‌های برنامه‌ریزی و عملیاتی خود همواره پيشرو بوده است و شاید بتوان ادعا کرد که اين نهاد با همه سختی‌هایی که در مدل‌سازی و تهیه ساختار شکست پروژه (WBS‌های فرهنگی و اجتماعی) وجود دارد، همگام با پروژه‌های عمرانی در این زمينه حرکت کرده است.
تجربه فضاسازی شهری به مناسبت‌های دینی و ملی، تجربه منحصر به فردی است که بر اساس نظر اکثر کارشناسان و صاحبنظران کشور، شهرداری مشهد به عنوان یک سازمان پیشگام در این خصوص شناخته شده است، بنابراین پیش‌بینی و اندازه‌گیری میزان موفقیت این‌گونه پروژه‌های شهری که قبلا نیز مسبوق به سابقه نبوده است، به عناصر متعددی وابسته است که برای کنترل هر کدام از آن‌ها باید روش و فرآیندی خاص را پیش‌بینی و مدل‌سازی کرد. یکی از مهم‌ترین شاخص‌های پروژه‌های فضاسازی شهری که به مناسبتی خاص در شهر اجرا می‌شود، «زمان اجرای پروژه» است. زمان، یکی از سه ضلع اساسی مثلث طلایی پروژه محسوب مي‌شود که قابلیت تغییر یا تمدید ندارد و در حقیقت زمان شناوری پروژه‌ها بر اساس شرایط این‌گونه پروژه‌ها، تقریبا نزدیک به صفر است.
طبق تعریف انستيتوي مدیریت پروژه هر پروژه بايد در «چار چوب زمانی مشخص» با صرف «بودجه معین» و با «کیفیت معلوم» به اهداف از قبل تعیین شده آن دست یابد. بنابراین می‌توان گفت مدیریت پروژه برای نیل به اهداف آن، در چارچوب سه محدودیت زمان، هزینه و کیفیت صورت می‌پذیرد. هنرمندان همزمان با نهایی شدن اجرای پروژه‌های شهری خود در کنار مدیریت شهری، ضمن آشنایی با مفاهیم اساسی مدیریت پروژه، به کنترل همزمان این سه محدودیت پروژه در فرآیند خلق آثار هنری خود می‌پردازند.
هر هنرمند در آستانه اجرای پروژه خود، با چند شاخص مهم برای طی فرآیند خلق اثر خودش نيز آشنا می‌شود:
مدیریت یکپارچگی پروژه: مديريت يكپارچگي پروژه طبق تعریف، عبارت است از مجموعه فرآیندهای لازم برای به دست آوردن اطمینان از هماهنگی كافی بین دست‌اندركاران اجرایی پروژه. در این بخش، یكپارچگی شامل انطباق هرچه بیشتر نیازها با انتظارات متولیان، از طریق همسو‌سازی اهداف و موقعیت‌های اجرایی پروژه با یكدیگر است. جلسات هم‌اندیشی و ارائه نظرات هنرمندان و در نهايت تدوین و ارائه فراخوان‌های فضاسازی شهری، از این‌گونه فعالیت‌هاست. علاوه بر این‌ها هنرمندان در فاز اجرایی پروژه هم طی جلساتی، قبل و در هنگام انجام آن با دست‌اندرکاران پروژه آشنا می‌شوند.
مدیریت زمان پروژه: در این مرحله، مجموعه فرآيندهاي مورد نياز براي اطمينان از تكميل پروژه در مدت زمان اندازه‌گیری می‌شود و ساختار شکست پروژه با توجه ویژه در این بخش تشکیل می‌شود. یکی از مهم‌ترین بخش‌های مدیریت پروژه‌های هنری، مدیریت زمان پروژه است و با توجه به اینکه اکثر فرآیندهای خلق آثار هنری به راحتی قابل اندازه‌گیری نیستند، استفاده از تجربه نخبگان و صاحبنظران و همچنین زمان شروع پروژه، عامل تاثیر‌گذاری در کنترل این محدودیت پروژه است. هنرمندان در مرحله یک همزمان با ارائه فراخوان عمومی دریافت آثار و در مرحله دوم نیز به صورت مکتوب و دقیق‌تر در مرحله ساخت سي‌پي‌ام اطلاعات دقیق و کامل‌تری از فرآیند ساخت پروژه را از سوی مدیریت امور هنری شهرداری دریافت می‌کنند و در طول اجرای پروژه با زمان پیش‌بینی شده کنترل و تطبیق داده می‌شوند.
در قسمت بعدی مقاله در زمينه دامنه عملکرد برخی از محدوده‌های دانش مدیریت پروژه شامل (مدیریت هزینه، مدیریت کیفیت و مدیریت محدودیت‌های پروژه) و همچنین مدیریت دانش‌ پروژه‌های هنری شهر و نحوه آشنایی هنرمندان با فرآیندهای مرتبط با این حوزه‌ها، صحبت خواهیم کرد.

لینک مطلب از روزنامه شهر آرا